Đặt vé tại Sài Gòn 0934 476 522
Đặt vé tại Hà Nội 0903.295392
Liên hệ đặt vé toàn quốc 0979 765 119
Trang chủ › Tin Tức › Văn hóa, xã hội

Men theo sông Đuống

Trong dân gian có câu: “Đình Đoài chùa Bắc” để nói về các danh lam thắng cảnh của hai địa phương giầu văn hóa này. Đoài tức là vùng Sơn Tây - nay là Hà Tây - từng là nơi (và nay vẫn còn) những ngôi đình nổi tiếng là đồ sộ, đẹp và cổ kính, chẳng hạn đình Tây Đằng, đình Mông Phụ và hàng trăm ngôi đình khác vẫn giơ những đầu đao cong cong lên như đỡ lấy vòm trời “xứ Đoài mây trắng lắm” (thơ Quang Dũng).
 
Kết quả hình ảnh cho sông Đuống
 
 
Còn Bắc là Kinh Bắc, vùng từng là cái nôi của Phật giáo Việt Nam hàng mươi thế kỷ từ trước tới nay, mà cụ thể ngày nay là Bắc Ninh, có hàng trăm ngôi chùa uy nghiêm cổ kính, nơi mọi người hướng về để thỏa nỗi khát khao tâm linh trong cõi siêu sinh là nơi an ủi cho linh hồn khi cuộc sống lầm than nhọc nhằn nông nghiệp lạc hậu nghìn đời. Chẳng hạn chùa Dạm, chùa Phật Tích, chùa Tiêu Sơn, chùa Dâu, chùa Bút Tháp v.v… vẫn phảng phất hư huyền nhang khói quanh năm, đặc biệt mỗi khi xuân về trên cánh bãi, nương dâu, làm lấp lánh những mặt sông như lụa rải giữa bạt ngàn đồng lúa và xóm làng êm đềm trong thanh bình đầm ấm. Mặc dầu đã quen thuộc, nhưng cuối năm con lợn vừa qua (không hiểu có dính dáng gì đến con lợn của tranh Đông Hồ không) mà tôi cùng nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành và nhiếp ảnh gia Minh Đạo (người chuyên chụp ảnh trên máy bay mỗi khi tháp tùng các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước, nên ông đã có cả một tập sách ảnh đồ sộ và cực đẹp về đất nước Việt Nam) rủ nhau đi thăm lại vài ba ngôi chùa mình vốn yêu mến từ lâu. Rời Hà Nội một ngày cuối thu trời trong và xanh như tranh lụa của họa sĩ bậc thầy, chúng tôi vượt cây cầu Thanh Trì, mới được thông xe, thênh thang trên con đường lồng lộng gió thu khiến hồn mình như được tăng liều thuốc bổ sau bao ngày nội thành chật chội. Đường vào chùa Dâu phải đi qua nhiều khúc đường liên tỉnh, liên huyện, có êm ả, đông vui, có chợ búa ồn ào hình như những cái chợ tạm này đã tồn tại từ mấy trăm năm, từ khi cô gái hái dâu, dựa vào gốc cây hoa lan mà hát câu ca dao làm nhà vua cũng phải mải mê dừng kiệu nghe bằng cả tâm hồn nên đã rước nàng về cung phong làm quý phi mà sủng ái: Vẫn con cá, lá rau, mớ khoai, mẹt cám, thúng gạo, con gà, vẫn mầu áo nâu cùng những mớ tóc xanh cùng quê hương xứ sở, mà ngay bên đường là ao làng còn phơ phất tre pheo cùng những ruộng lúa vào mùa, vàng mơ màu no ấm, có chỗ đang gặt, có chỗ còn chờ đợi những tay liềm tay hái và xe công nông chở lúa chưa đến kịp. Sực tỉnh khỏi giấc mơ quá khứ, khi chợt nhìn sang bên đường thấy những tấm biển quảng cáo chữ xanh chữ đỏ nào quán Karaokê, nào cửa hàng bán đồ điện tử cùng may đo thời trang và quán bia hơi, cơm phở… cùng đồ nhựa đồ nhôm…Chùa Dâu nằm cạnh khu vực Luy Lâu nghìn xưa, nay chỉ là cánh đồng và ngổn ngang gò đống, khiến mình nhớ đến câu thơ Nguyễn Du. Ngổn ngang gò đống kéo lên… nhưng không đến nỗi buồn thảm u tịch và rờn rợn không khí Đạm Tiên, bởi hôm nay trên đường, luôn phải tránh những con xe rầm rầm xả máy, không trống chiêng và cờ xí vua quan đi vi hành, kinh lý, mà là để chở vật liệu dựng xây cùng hàng hóa cho đời sống dân sinh phát triển…Chùa Dâu đang được trùng tu, Nhà nước và nhân dân phải bỏ ra nhiều tỷ đồng để sửa chữa cái nôi phật giáo đang là di sản quý của Bắc Ninh và cả nước. Nhà tổ, ngôi tam bảo đã xong, chỉ còn tam quan chưa lợp. Các pho tượng Phật đang ngồi thiền, mơ màng một cõi u linh, không có lá phướn treo ngoài sân đình như ngày Nguyên Đán, chỉ vang vọng mùi khói nhang như từ cõi mơ hồ bay thoảng, làm lòng người trần thế cũng cảm như thoát xác khỏi bận rộn sân si đời thường để vươn tới cõi Chân cõi Thiện…Tháp Hòa Phong vẫn trầm mặc với thời gian giữa một không gian im lặng như từ tiền sử, chỉ còn ba tầng, mái khum khum như mái lều vó bè quen thuộc mọi dòng sông quê ta sóng không vang vọng lời nào. Tháp đứng đây đã gần nghìn năm, những viên gạch Bát Tràng (?) ủ màu năm tháng, nói như câu thơ Đoàn Phú Tứ trong bài “Màu thời gian” thì màu thời gian thanh thanhgạch nằm im số phận viên gạch của nhà chùa bền lòng cùng nhân thế không đua chen giữa tục lụy. Mấy pho tượng đứng trong lòng tháp hẳn không hề xao động khi khách thập phương mang theo lòng trần vào chốn linh thiêng nhà Phật. Các ngài đứng đó, có biết ngày nay người ta thường nói với nhau “Thương trường là chiến trường” trong khi chiến trường thực sự đã im tiếng súng từ mấy chục năm để con người hàn gắn cuộc đời nhiều đau thương sứt mẻ. Cửa Phật từ bi đến nỗi không đang tâm giết một con ong cái kiến, thì chuyện chiến trường máu đổ kia là khủng khiếp vô lương…Có hai người con gái đầy chất trần thế nhân gian, áo tứ thân, khăn vuông khăn vấn, như là ta vừa gặp đâu đây ngoài chợ hay trên đường làng, mà cũng có thể là cô gái quan họ trên sân khấu đêm xuân ngày ấy. Hai thân hình tuyệt mỹ, không hiểu các họa sĩ hiện đại trước khi học luật viễn cận, cách pha mầu, ai cũng phải học về hình thể con người để có cơ bản, thì những ai đã đến đây chiêm ngưỡng đôi thân hình Tiên Đồng, Ngọc Nữ này và có ai như kẻ phàm trần trong giây phút rung động nhân tâm (Xin Phật hỉ xả, tha cho tội làm người trần mắt thịt) muốn giơ tay chạm vào cái eo con gái nây tròn và hình như ấm ắp kia không. Cứ thắc thỏm từ lúc còn trong lòng Hà Nội rằng trùng tu chùa Dâu thì có còn để lại gương giếng tròn như mặt trăng, như chiếc thau đồng đựng mây trời trong vắt, nơi chắc chắn cô gái ỷ Lan khi chưa trêu cợt nhà vua, đã từng soi vào đây làm lắm chàng trai Kinh Bắc mệt mê và sau khi vào cung, ngày trở về, bà nguyên phi có chải mớ tóc mây nuột nà từng làm võng cho nhà vua say đắm. Đã nghìn năm rồi, đã mười nghìn mùa trăng lên cao, nghìn mùa hoa lan, hoa bưởi, giếng vẫn còn đây cho lớp lớp người sau như chúng ta muốn trở thành chàng trai Kinh Bắc, được nghe câu quan họ mê tơi, được đắm mình vào gương giếng như con mắt người gái đa tình (nhớ đến Nguyễn Du nói về nàng Kiều: Mắc điều tình ái khỏi điều tà dâm Gương giếng vẫn còn đây, nó là chị em với những gương giếng vừa phát lộ trong khu hoàng thành Thăng Long, cùng là giếng gạch, cũng bó những hàng gạch mộc còn au đỏ ánh lửa lò nung, cũng dùng cho các nàng gái soi gương vấn tóc, cũng chỉ bằng cái nia xảy lúa quen thuộc của nhà nông hôm sớm. Mạch nước quê ngọt ngào như sữa mẹ không hề vơi cạn dù khói lửa bao phen, dù giông tố phũ phàng, dù đổi thay thời thế triều đại…Rời chùa Dâu, cứ triền sông Đuống mà đi con sông Đuống của thơ và họa của Hoàng Cầm, của Nguyễn Phan Hách và Nguyễn Trọng Tạo, có bao nhiêu nơi đáng ghé vào chiêm ngưỡng, nhưng chiều thu dâng nhanh, đành lỗi hẹn với bao nhan sắc thiên nhiên, hướng thẳng tới làng Đình Tổ có ngôi chùa Bút Tháp cũng cổ kính không kém chùa Dâu. Không gian ở đây bề thế hơn, thêm nhiều hàng cây xanh biếc càng tăng niềm tịch lặng. Gặp nhiều khách nước ngoài đi đủ các loại xe đến vãng cảnh chùa. Không sao. Cứ để họ mang hình ảnh chùa Việt Nam về nước họ, cho hình bóng những ngôi chùa sống lên trong những xã hội công nghiệp chát chúa và ồn ào, cho Việt Nam thành hoài niệm như mơ của góc trời Đông Á. Nếu chùa Dâu có gương giếng cổ xuyên vào lòng đất thì chùa Bút Tháp có ngôi tháp đá xanh xuyên lên bầu trời xanh ngắt quanh năm, xứng đáng với câu ca đình Đoài chùa Bắc lắm. Với con mắt trần tục của kẻ không tu hành thì hình như ngôi chùa nào ở nước ta cũng na ná như nhau, cũng gian tam bảo, tượng tam thế, Phật Thích Ca đứng giữa ngôi cửu long, cũng mười tám vị La Hán và những pho tượng Kim Cương đồ sộ. Nếu chùa Phật Tích có pho tượng Phật Bà ngồi trên tòa sen bằng đá xanh đã nghìn năm không phai mòn, thì chùa Bút Tháp có pho tượng nổi tiếng là đẹp và tài sáng tạo của người thợ chạm nhân dân. Pho tượng “Thiên nhãn thiên thủ” gọi nôm na là tượng Phật Nghìn mắt nghìn tay. Trong đời thường xưa nay, không bao giờ có ai mọc ra những cánh tay ở sau gáy và những con mắt mọc ra giữa lòng bàn tay. Ai mà như thế thì chắc mọi người cho là quái thai. Thế mà pho tượng này lại có nhưng không ai nghi ngờ, không ai bắt bẻ và coi như lẽ đương nhiên trong cõi đời. Cái vô lý trở thành có lý. Cái ảo hóa thành cái thực và chúng ta ngưỡng mộ trăm năm không dứt và thế giới cũng trầm trồ. Tại sao vậy? Có lẽ đó là ước mơ của con người từ cõi xưa đến mai này con người mong mỏi chăng? Chúng ta mỗi người chỉ có hai cánh tay và hai con mắt. Chúng ta có thể lao động và sáng tạo ra nhiều thứ trong đời với hai tay và hai mắt ấy. Nếu thượng đế (nếu có một thượng đế như thế) cho chúng ta thêm vài đôi tay nữa, vài đôi mắt nữa thì có khi trái đất còn đẹp hơn bây giờ nhiều lắm. Ước mơ của con người Việt Cổ đã thể hiện ra trong pho tượng, nói hộ triệu trái tim và khối óc, từ những thôn làng từ những thành thị, từ những bến sông, những khoang chợ và mỗi mùa xuân đến, các vãi lên chùa, chiêm ngưỡng pho tượng cũng là để thầm thỏa mãn ước mơ ngàn đời không toại chăng? Bắc Ninh có sông Đuống lững lờ trôi xuôi một dòng êm ả. Đền Đô thờ tám vị vua nhà Lý vẫn còn kia, núi Thiên Thai nép mình bên sông Đuống để sinh ra huyền thoại, có ngôi miếu thờ Thái Sư Lê Văn Thịnh, bị hàm oan mà tàn khuất một đời. Chân núi còn có pho tượng con rồng tự ngoái cổ lại, tự ngoạm vào khúc thân đang quằn quại. Người xưa làm tượng, nói gì sâu kín nỗi oan khiên? Nay chúng ta đã giải nỗi oan to lớn này, mà tượng khúc lưng rồng rớm máu còn là bài học…Sông Đuống phì nhiêu và thơ mộng cứ chảy trong lòng tỉnh Bắc, nói đúng ra là chảy giữa lòng đất mẹ Việt Nam. Con sông nhỏ bé nhưng sức bền muôn trượng, nó còn bay bổng trong hồn người. 
 
 
Ngày đăng: 23/06/2014
Lượt xem: 0
Top

Hỗ trợ trực tuyến

Liên hệ:

Mr Dung
0979765119



Danh mục bài viết

Quý khách có thể trực tiếp liên lạc tại phòng vé