Ở đâu trên khắp Việt Nam cũng có những làng nghề truyền thống, mỗi làng nghề có một đặc trưng riêng vì vậy, sản phẩm làm ra dù đi đâu cũng có thể nhận biết được nguồn gốc, xuất xứ. Bàn tay và khối óc con người luôn sáng tạo, tìm tòi. Sản phẩm làng nghề tạo ra cũng phản ánh tinh hoa con người nơi đó. Ở Bình Định cũng vậy, cùng chúng tôi khám phá sự khác biệt ở những làng nơi đây so với những nơi khác.

 

LÀNG NGHỀ DỆT CHIẾU

 

Thôn Công Thạnh, xã Tam Quan Bắc, huyện Hoài Nhơn (Bình Định) có hơn 20 ha đất nhiễm phèn nặng, không thể canh tác các loại cây lương thực nào khác ngoài cây lát. Cũng chính nhờ cây lát đã giúp người dân nơi đây có nghề dệt chiếu.

 

 

 Theo cụ Ngô Tường (80 tuổi) cho hay, từ khi mới lên 20 tuổi đã có nghề dệt chiếu. Nghe các bậc cao niên trong thôn nói lại là nghề dệt chiếu này có thể có nguồn gốc từ thôn Chương Hoà (Hoài Châu Bắc) ngày nay. Nghề dệt chiếu Công Thạnh vẫn SX theo lối truyền thống. Nhiều người già như bà Huỳnh Thị Tính (78 tuổi), Phạm Thị Pha (75 tuổi)… vẫn còn đam mê với nghề.

 

"Nghề này tuy thu nhập không cao nhưng không vất vả dầm mưa dãi nắng; không đòi hỏi thời gian lao động; các thành viên trong gia đình đều có thể dệt được. Nhờ thuận lợi vậy nên nên thu nhập chung cho cả gia đình cũng tương đối ổn định. Đặc biệt, lớp người cao tuổi của làng vẫn sắt son với nghề dệt chiếu. Hàng chục người dệt cao niên đều có chung suy nghĩ "ông cha ngày xưa cũng sống chết với nghề, chúng tôi hôm nay cũng thế". Có như vậy con cháu mới theo gương giữ lấy nghề tổ", ông Tường bộc bạch.

 

LÀNG NGHỀ BÁNH TRÁNG TRƯỜNG CỬU, NHƠN LỘC

 

rường Cửu là nơi sản xuất bánh tráng nhiều nhất nên được mệnh danh là làng bánh tráng Trường Cửu. Bánh tráng ở đây không trắng, mỏng như loại thường thấy ở các chợ, mà dày và đen hay vàng còn tùy vào loại mè người ta bỏ vào bánh.

 

Theo các bậc cao niên trong thôn, làng bánh tráng Trường Cửu được hình thành từ hàng trăm năm trước. Thời đó, nơi này chỉ có vài chục nóc nhà làm bánh, nhưng đã cung cấp cho cả xã, cả thị xã. Tiếng lành đồn xa, cho đến nay, nhắc đến Trường Cửu là người ta nghĩ ngay đến… bánh tráng. Theo thời gian, số hộ làm bánh trong làng ngày càng đông vì cứ hễ nhà nào có con lập gia đình, ra ở riêng, là làng có thêm một hộ làm bánh tráng. Đến nay, khắp làng đã có gần 200 hộ làm bánh tráng chuyên nghiệp.

 

LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG TIỆN GỖ MỸ NGHỆ THÁP NHẠN, NHƠN HẬU

 

Trên QL1 xuôi ngược Bắc - Nam, từ phường Đập Đá (An Nhơn) rẽ về hướng Tây chừng cây số là đã đến xã Nhơn Hậu. Ở đây ngoài nghề gốm, rèn, có làng nghề tiện Nhạn Tháp với những sản phẩm đồ gỗ nổi danh từ xưa.

 

Làng tiện gỗ Mỹ nghệ Nhạn Tháp khi xưa chỉ chuyên tiện chân bàn ghế, các trụ chỉ tròn tủ bàn, đèn thờ… Khi xóa bao cấp, có vài người thợ tiện trẻ tiếp cận thị trường, rong ruổi trên các chuyến tàu xuyên việt, chào bán các đồ chơi trẻ em hay đồ dùng trang trí bằng gỗ tiện đơn sơ như: gạt tàn, quả địa cầu, bộ bình trà… được các trung tâm du lịch tiêu thụ.

 

Từ các mối tiêu thụ đặt hàng tiện gỗ có cẩn ốc cừ, hàng tiện gỗ có chạm hoa tứ linh, các anh thợ trẻ của làng nghề tìm đến các làng nghề cẩn xà cừ, làng nghề chạm gỗ ở các tỉnh miền Bắc để học nghề. Các tay nghề giỏi ở các làng nghề La Xuyên – Nam Định, Chàng Sơn - Thạch Thất, Phú Xuyên - Thường Tín - Hà Nội, Đồng Kỵ - Bắc Ninh… được các cơ sở làng nghề tiện gỗ Nhạn Tháp thuê về gia công chạm, khảm xà cừ, trước là có sản phẩm tiêu thu, sau để dạy nghề cho lao động địa phương.

 

NÓN LÁ GÒ GĂNG, NHƠN THÀNH

 

Gọi là nón Gò Găng, bởi nón được bán sỉ ở chợ nón Gò Găng (phường Nhơn Thành, thị xã An Nhơn), còn thật ra, nghề làm nón truyền thống trải khắp các làng Bình Đức, Tân Đức, Tân Nghi, Vĩnh Phú, Châu Thành, Phú Thành, Kiều An… (phường Nhơn Thành, thị xã An Nhơn). Ngay như thôn Thuận Hạnh (xã Bình Thuận, huyện Tây Sơn) cũng có nghề làm nón lá, thôn Phú Gia (xã Cát Tường, huyện Phù Cát) thì nổi danh với nón ngựa

 

Chiếc nón Gò Găng bây giờ là sự kết hợp hài hòa giữa nón bài thơ xứ Huế và nón ngựa ngày xưa. Nó tiết kiệm được nguyên vật liệu, giảm tính cầu kỳ thái quá, hợp với dân lao động một nắng hai sương. Song, không vì lẽ đó mà mất đi vẻ duyên dáng nên thơ. Ngược lại, với dáng thanh mảnh riêng biệt của mình, nó được nhắc đến nhiều trong thơ ca nhạc họa.
 

ĐÚC ĐỒNG BẰNG CHÂU

 

Nghề đúc đồng Bằng Châu ở Đập Đá (An Nhơn, Bình Định) là một trong các làng nghề truyền thống có từ lâu đời. Làng nghề có nhiều điểm tương đồng như các làng đúc đồng truyền thống trong cả nước về cách làm khuôn, nấu đồng, pha chế
 Ðể có một sản phẩm đồ đồng ra lò hoàn chỉnh thì phải qua một số công đoạn như lấy nguyên liệu, chế biến nguyên liệu, chế tạo khuôn đúc, xây dựng, sửa chữa nhà đúc, lò đúc, lắp ráp khuôn đúc chế tạo sản phẩm và tiến hành kỹ thuật đúc.

 

Vị tổ sư của nghề đúc đồng ở đây là Dương Không Lộ (văn tế ghi là Việt Nam thánh chúa Không Lộ chủ nghiệp tổ sư), tương truyền ông là một thầy thuốc. Hằng năm, cứ đến ngày 17-3 âm lịch, nhân dân tổ chức cúng lễ tổ sư của mình và tưởng nhớ các vị tiền hiền, hậu hiền là những người có công phát triển làng nghề. Từ chỗ chỉ đúc đồng, ngày nay, thợ đúc đã phát triển đúc những sản phẩm nhôm, gang. Và cùng với lịch sử, ngày giỗ tổ đã trở thành lễ hội truyền thống làng nghề đúc đồng Bằng Châu. Ðây là một hình thức sinh hoạt văn hóa sinh động, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của làng nghề, hướng con người tới cội nguồn, tạo nên sự gắn bó trong đời sống cộng đồng. Bởi thế, dù đi đâu, người dân làng nghề đúc đồng Bằng Châu đều nhớ về lễ hội truyền thống của làng mình.

 

BÁNH TRÁNG, BÚN KHÔ AN THÁI, NHƠN PHÚC

 

 Chạy dọc thị tứ An Thái là Sông Côn có bãi cát vàng rộng to, nước sông trong ngần đó là điều kiện rất tốt cho nghề làm bún và bánh tráng phát triển (khi xưa chưa có giếng khơi, người sản xuất dùng nước sông để làm tinh bột và làm bún, thời đó nước sông sạch không bị ô nhiễm như bây giờ). Các cơ sở sản xuất bún được xây dựng nhiều trên bãi cát, chủ yếu là các láng trại vì chỉ sản xuất mùa khô còn mùa mưa gió thì dỡ cất không sản xuất được.

 

Bún khô của làng nghề An Thái hiện nay có các loại như: bún số 8, bún gạo vắt tròn, bún dong (bún củ chuối), bún gạo giả mỳ, bún bột mỳ ta, bánh phở, và đặc biệt là bún đậu xanh Song Thằn.

 

 

Bún Song Thằn là đặc sản độc đáo của làng nghề An Thái, 5 kg đậu xanh hạt được xay và chắc lọc nước nhiều lần cho ra 1,2 kg bột đậu xanh tinh chất trắng tinh, rồi 1,2 kg bột đậu xanh đem nhồi rê làm thành 1 kg bún Song Thằn khô.

 

LÀNG NGHỀ RƯỢU BÀU ĐÁ CÙ LÂM, NHƠN LỘC

 

 Từ Tp. Quy Nhơn, theo quốc lộ 1A khoảng hơn 10km về hướng bắc, du khách sẽ đến thị xã An Nhơn. Đi tiếp theo quốc lộ 19 khoảng 10km nữa về hướng tây, du khách sẽ tới xã Nhơn Lộc.

 

 

Xã Nhơn Lộc - quê hương của đặc sản rượu Bàu Đá, loại rượu từng được thi sĩ Tản Đà xứng tụng là “đệ nhị danh tửu”, có khoảng hơn 1.000 hộ nấu rượu trong lúc nông nhàn và vào các ngày lễ tết. Riêng thôn Cù Lâm Bắc có khoảng vài chục hộ sinh sống chủ yếu bằng nghề nấu rượu.

 

 

Theo tương truyền, thuở xưa có một người phụ nữ tên Đấu quê ở huyện Tây Sơn (Bình Định), lấy chồng về làng Bàu Đá và đem theo nghề nấu rượu gia truyền. Để có được rượu ngon, bà đã phải dùng nước đựng trong bàu của gia đình mình để nấu rượu, bởi vậy mà rượu mới thơm ngon và có hương rất riêng, khác hẳn các loại rượu khác. Sau khi bà mất, bà đã để lại công thức nấu rượu gia truyền cho người dân trong làng. Để tưởng nhớ công ơn của bà, người dân làng Bàu Đá đã lấy tên bà để đặt tên cho thứ rượu tuyệt hảo này, nhưng để không phạm huý, người ta đã gọi lái sang là Bàu Đá (bà Đấu).

 

 

 Theo các lão làng có kinh nghiệm lâu năm trong nghề nấu rượu Bàu Đá cho biết, để có một nồi rượu thơm ngon, người ta phải dùng gạo trì để nấu, mỗi mẻ là 5kg gạo, nấu đúng 6 tiếng đồng hồ và chỉ cất được từ 2,5 - 3 lít rượu.

 

 

Về đồ nghề làm rượu, người ta sử dụng củ tre có hình cong, ruột đục rỗng để làm ống dẫn rượu từ lò ra chum. Chum đất hứng rượu phải được bịt kín để tránh rượu bay hơi. Trong thời gian nấu, thông thường người ta chỉ để lửa liu riu, tuy nhiên, vẫn phải thường xuyên lắng nghe giọt rượu nhỏ nhanh hay chậm để thêm hay bớt lửa. Chính vì cách nấu cẩn thận này mà rượu Bàu Đá có hương vị rất tinh khiết và đậm đà.

 

 

Chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ thấy con người miền Trung chịu khó, chăm chỉ đến thế nào. Từ những làng nghề này, góp phần tạo nguồn thu nhập cho người lao động và giữ gìn bản sắc truyền thống của địa phương.

 

Các bài liên quan
• Vé máy bay từ Vân Đồn đi Sài Gòn
• Vé máy bay đi Sài Gòn từ Vân Đồn của Bamboo Airway
• Vé máy bay đi Sài Gòn từ Vân Đồn của Vietjet Air
• Vé máy bay đi Sài Gòn từ Vân Đồn của VN Airlines
• Giá vé và giờ mở cửa thăm quan Dinh Độc Lập
• 10 điều tuyệt vời chỉ có ở Sài gòn
• Những lưu ý khi du lịch Sài Gòn
• Kinh nghiệm du lịch bụi ở Sài Gòn
• 100 “đặc sản” du lịch của TP. HCM
• Trải nghiệm mua sắm khi du lịch TP HCM
• 8 chỗ đi chơi lý tưởng trong 1 ngày ở Sài Gòn
• Các địa điểm đi chơi quanh Sài Gòn - Khu du lịch sinh thái Vàm Sát
• Những địa điểm hẹn hò Valentine lãng mạn cho các cặp đôi ở Sài Gòn
• Các khu phố ẩm thực Sài Gòn
• Khu vui chơi ở TP Hồ Chí Minh
• Tham quan & Du ngoạn Sài Gòn
• Tổng quan du lịch Sài Gòn
• Thông xe toàn tuyến cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây
• Địa đạo Củ Chi - TP Hồ Chí Minh
• Thú vui câu cá người Sài Gòn