Cơm hến, quà tặng từ sông Hương
Trong hơn nghìn món ăn nấu theo lối Huế, có một món quà sáng mà từ vua quan cho tới dân đen, từ khách Tây bụng phệ cho đến thằng Ta gầy nhom, tất tất ai cũng mê. Đó là cơm hến.
Ra quán cơm hến một bữa lại muốn bữa thứ hai. Nghe thoảng mùi cơm hến ai đang no cũng thèm.
Khách du lịch Âu, Á đến Huế nhiều người rất thích món cơm hến, sáng nào họ cũng đi tìm ăn. Nhiều bữa họ ngồi vây lấy người bán cơm hến gánh rong bên vệ đường, trông thật thôn dã, thân mật.
Bữa mô mời bạn vô chơi Huế
Cồn Hến buồm giăng ngược Bến Tuần
Vả trộn
Vả là món ăn dân dã của Huế và vả cũng trở thành món ăn thượng lưu của du khách khi đến Huế. Vả đã để lại trong lòng người xa quê nỗi nhớ quê nhà.
Thiên nhiên dành cho Huế một loài cây thuộc họ sung nhưng trái lớn, đó là cây vả. Vả cho trái ăn vừa ngọt vừa bùi. Vả tạo thêm hương vị đậm đà ngon miệng cho các món ăn từ xào, nấu, kho cho đến ăn sống.
Món rau sống kèm với những món ăn như bún thịt nướng, bún thịt kẹp tôm chua, bánh khoái, thịt bò nhúng dấm... thì vùng miền nào cũng như nhau, nhưng ở đây kẹp với miếng vả trắng hồng chấm với mắm nêm trộn với ớt xanh vừa giòn vừa cay đến độ hít hà thì không gì ngon bằng.
Đặc biệt là món vả trộn. Để có món vả trộn xúc ăn với bánh tráng, luộc vả trong nước sôi cho đến lúc nào có thể dùng tay chà bóc lớp vỏ xanh, xong cho vào nồi luộc tiếp cho thật nhừ, bóp tơi quả vả cho thật nhuyển. Mè đem rang vàng chà vỏ, thịt nạc và da heo luộc chín xắt hạt lựu, ướp gia vị nước mắm, hành tiêu, bột ngọt, muối, ớt bột... Các thứ trên trộn đều thành hỗn hợp, thái nhỏ rau thơm, hành, ngò rải trên mặt. Vả trộn ăn với bánh tráng (bánh đa) nướng.
Bún bò Huế
Bún bò Huế là một trong những đặc sản của xứ Huế, mặc dù món bún ở đâu cũng có. Tại Huế, món này được gọi đơn giản là "bún bò". Các địa phương khác gọi là "bún bò Huế" để chỉ xuất xứ của món ăn này. Món ăn có nguyên liệu chính là bún, thịt bắp bò, giò heo, cùng nước dùng có màu đỏ đặc trưng. Đôi khi tô bún còn được thêm vào thịt bò tái, chả bò, chả cá, huyết, và các loại nguyên liệu khác tùy theo sở thích của người nấu.
Trong nước dùng của bún, người Huế thường nêm vào một ít mắm ruốc, góp phần làm nên hương vị rất riêng của nồi bún bò Huế. Sau khi xương bò được hầm chín tới, người ta thường thêm vào một ít chả heo hay chả bò được quết nhuyễn. Thịt bò có thể được xắt mỏng, nhúng vào nước dùng đang sôi trước khi cho vào tô bún (gọi là thịt bò tái). Người ta cũng thường cho thêm một ít ớt bột và gia vị vào tô bún rồi ăn với rau sống gồm giá, rau thơm, xà lách, rau cải con, bắp chuối xắt nhỏ...
Bánh bèo chén xứ Huế
Người Huế rất thích và quen dùng loại bánh đầy hương vị quê hương này vào các bữa ăn phụ. Không tốn nhiều tiền lắm là đã có một đĩa bánh lót dạ với mùi vị thơm ngon, khoái khẩu.
Bánh bèo, một món ăn đặc sản của Huế không thể thiếu trong cuộc sống thường ngày. Hàng ngày, như đã thành lệ, khoảng từ 3 đến 5 giờ chiều, ta vẫn thường bắt gặp ở đâu đó trên các ngõ ngách đường phố Huế những người phụ nữ thong thả với đôi quanh gánh nhẹ hoặc chiếc thúng nhỏ ngang hông. Đó là các mẹ, các chị đang đem bánh bèo, bánh lọc vào tận từng nhà để các “thượng đế” dùng bữa lỡ. Người Huế rất thích (và đã thành thói quen) dùng loại bánh đầy hương vị quê hương này vào các bữa ăn phụ. Không tốn nhiều tiền lắm là đã có một đĩa bánh lót dạ với mùi vị thơm ngon, khoái khẩu.
Bánh bèo ngon là nhờ ở nhân tôm chấy và nhất là nước chấm đặc biệt. Nước mắm hòa với mỡ, đường, tỏi, ớt và nấu từ tôm tươi nên vừa có vị ngọt và béo. Cái khéo ở đây là người pha nước chấm, sao cho thật vừa, không mặn không nhạt và hơi ngọt ngọt một chút. Khi ăn bánh bèo không sử dụng đũa mà bằng que tre vót mỏng như một mái chèo nhỏ. Thật là tuyệt khi dùng que lách vào từng miếng bánh chấm vào nước mắm cay. Cái vị ngọt của tôm và ngọt bùi của bánh quyện với vị ớt, tỏi cay nồng đến tê đầu lưỡi tạo cho ta ấn tượng khó quên.
Bánh khoái
Du khách đến Huế, ai cũng thích một lần được thưởng thức bánh khoái Thượng Tứ. Thượng Tứ hiện có ba quán bánh khoái là Lạc Thiện, Lạc Thạnh và Bạch Yến. Tiệm bánh khoái Lạc Thiện có từ trước giải phóng...Tiệm chỉ có bốn bàn tầng trệt và ba bàn trên gác cho khách ngồi.
Bánh khoái đổ bằng bột gạo xay đánh sệt với nước và lòng đỏ trứng, sau đó thêm tiêu, hành, mắm, muối, tôm bóc vỏ, thịt bò (hoặc chim) nướng thái lát, mỡ thái lát nhỏ, giá sống. Khuôn bánh khoái làm bằng gang hình tròn, to bằng hai bàn tay trẻ con có cán cầm. Khi nào có khách ăn, nhà hàng mới bắc khuôn lên lò đổ bánh. Múc một muôi bột trứng đổ vào khuôn nóng đã tráng mỡ. Tiếng bột bén mỡ xèo xèo bốc lên quyến rũ, bột chín vàng rơm thì gắp một miếng thịt bò nướng, lát mỡ nhỏ, một vài con tôm, ít giá bỏ vào một nửa phần bánh, dùng đũa lật phần bánh còn lại úp lên thành hình bán nguyệt lật bánh cho vàng đều hai bên, xong bày ra đĩa.
Bánh ngon một phần nhờ nước lèo, thứ nước chấm chỉ các đầu bếp giỏi mới chế được. Ðây là bí quyết gia truyền, quyết định chất lượng, tạo nên hương vị thượng hạng của bánh khoái. Nước lèo Huế được chế biến rất cầu kỳ với hàng chục nguyên liệu như bột báng, gan lợn, mè (vừng), lạc rang... Quán bánh khoái Thượng Tứ tồn tại gần ba bốn chục năm nay, đã trở thành văn hoá ẩm thực Huế, làm say lòng du khách, thân thuộc với người Cố Ðô chẳng khác gì cơm hến, tiếng chuông chùa Thiên Mụ, con đò sông Hương. Vâng, đó chính là một phần văn hóa Huế.
Bánh nậm
Bánh nậm chợ Truồi là món ăn dung dị nhưng đậm chất quê hương của xứ Huế. Ở chợ Truồi, bánh nậm được bày bán nhiều. Bánh được giữ ấm trong bọc nilông kín hơi, đặt trong rổ. Người bán để 10-20 bánh vào bọc nhỏ, bán kèm với 2 bọc nước mắm chua ngọt.
Bánh nậm có hình chữ nhật, gói bằng lá vông được chế biến từ bột gạo và bột năng. Người ta cho biết hai thứ này trộn đều và khuấy tan trong nước trước khi đưa lên bếp.
Khi nấu bột, “các o” (các cô) làng Truồi phải khuấy đều tay để bột chín đều, không bị vón cục. Khi bột đã chín thì nhắc xuống khỏi bếp. Lá vông được rửa sạch và lau khô. Bên trên lá được quét một lớp dầu cho bột khỏi dính. Các o khéo léo cho bột lên lá và “bắt” thành hình chữ nhật.
Bên trên để nhân tôm và đậu xanh, rồi phủ tiếp một lớp bột mỏng lên trên và gói lại thành hình chữ nhật, dài chừng hơn một tấc. Bánh được gói đều tay và khéo léo. Bánh sau khi gói được cho vào nồi hấp chừng khoảng 15 phút.
Phải thưởng thức bánh nậm khi còn nóng mới ngon. Mở các lớp lá vông ra, miếng bánh có màu trắng đục và nhân tôm vàng gạch vừa thấy đã thèm. Để bánh trên lá hoặc cho vào chén, rưới chút nước mắm chua ngọt trước khi ăn.
Bánh Phu Thê
Cũng là món bánh đặc sản của người Huế hoàn toàn khác với bánh xu xê ở Hà Nội hình tròn đủ màu đỏ đen xanh vàng mà có người cho là bánh phu thê.
Phu thê là bánh “chồng vợ" cắt thành từng miếng nhỏ, màu trắng trong ba lớp. Lớp giữa màu vàng mềm dẻo, bánh vừa ngọt vừa mát làm bằng bột sắn lọc, đổ khuôn hấp chín, cũng dùng làm món ăn chơi cho thơm miệng.
Muốn làm món bánh này, trước hết nấu đậu xanh đãi, giã nhuyễn làm nhân. Dừa nạo thành sợi nhúng nước sôi, vắt ráo khô. Nấu nước đường sôi để nguội rồi đổ bột sắn lọc với dừa nạo vào nồi đặt lên bếp đun nhỏ lửa, đồng thời khuấy đều tay. Khi bột sền sệt múc một lớp vào khuôn đã lót lá dừa rồi cho nhân đỗ xanh vào làm lớp giữa, trên cùng cho một lớp bột nữa phủ kín khuôn và hấp cho chín. Chỉ khi nào thấy bột trong mới bắc nồi ra để nguội. Khi ăn cắt thành từng miếng nhỏ.
Bánh xu xê khác với bánh phu thê về nguyên liệu và cách làm. Bánh xu xê làm bằng bột nếp lọc trộn với ít bột đao rồi nhào với nước đường làm thành bạt cho vào xoong đun cách thuỷ không cần khuôn. Cái giống nhau là đều dùng nhân đậu xanh và dừa nạo hấp chín
Nem lụi Huế
Nem thường được dùng khai vị trong các bữa tiệc; hoặc là món ăn chơi của dân nhậu. Nhưng đó là món nem chua, được chế biến theo quy trình lên men, không qua nấu, nướng. Nguyên xưa nem là món ăn cung đình, rồi từ cung đình ra dân gian.
Nguyên liệu nem chua là thịt heo nạc quết nhuyễn như quết chả giò, trộn đều với một ít da và mỡ heo thái chỉ, cùng muối và các loại gia vị quen thuộc như: tiêu, ớt, đường, thính.
Cũng từ nguyên liệu ấy người Huế chế ra món nem lụi, từ lâu trở thành đặc sản nổi tiếng đất thần kinh. Người ta “lụi” hỗn hợp này vào từng chiếc đũa tre nhỏ, tạo dáng như que kem tròn bằng ngón tay cái, nướng trên bếp than hồng, trở qua trở về cho chín đều các mặt. Nem lụi vừa nướng vừa ăn. Nướng tới đâu ăn tới đó mới ngon.
Nem vừa nướng, còn nóng, nếu cuốn trực tiếp bánh tráng sẽ bị chảy, rách, và dính mỡ vào tay. Hoàn thành khâu bọc lót thì cuốn tròn lại rồi nắm chặt tay, tay kia rút chiếc que ra. Dân ta tổng kết có ba thứ muốn ăn ngon thì “phải dùng tay” như xôi vò, thịt gà…là chưa đầy đủ. Ăn nem lụi cũng phải dùng tay, để nắm chặt chiếc nem vừa cuốn, nếu không thì rau và nem bị bung ra hết, mất ngon.
Nem lụi phải ăn nóng mới ngon nên thích hợp với buổi chiều và buổi tối hơn là buổi sáng. Những gánh hàng rong ở Huế có món nem lụi. Một đầu gióng là chiếc thúng đựng nem, rau sống, nước lèo, chén, bát, thìa đũa… Đầu kia là chiếc lò than nóng.
Tôm chua
Tôm chua là một món ăn bình dị của người dân xứ Huế. Cái vị chua thanh của tôm, cay nồng của các loại gia vị làm cho ai đã một lần thưởng thức thì không thể quên được hương vị mộc mạc của món ăn.
Trong ẩm thực xứ Huế, tôm chua là món ăn nhà quê nhưng được rất nhiều người ưa thích.
Tôm chua mang đủ sự tinh tế của người Huế trong cách chế biến. Không sử dụng loại tôm biển to, mập, người ta bắt những con tôm nước ngọt, tôm sông, tôm đồng, tôm đất. Tôm không quá to, không quá nhỏ, sàn sàn nhau để được ngấm đều gia vị và làm cho hũ tôm thêm đẹp.
Tôm chua là sự tổng hòa của sắc màu trắng của xôi, măng, riềng tỏi, màu đỏ của tôm, ớt... và đủ các vị: ngọt, béo, bùi, cay, chua, đắng... Đó còn là sự tổng hòa của âm và dương, cái mát lành của tôm hòa trong cái cay nồng của gia vị, tất cả thật hài hòa và quyến rũ.
Tôm chua có thể ăn không với cơm nóng. Nổi tiếng và ngon miệng nhất phải kể đến là tôm chua ăn kèm với thịt luộc, bánh tráng và dưa giá cùng các loại rau sống khác. Một lát bánh tráng mỏng, bên trên là xà lách, vài lát khế, lát vả thái mỏng, dưa giá, húng quế... một miếng thịt luộc, một con tôm chua, cuốn tròn lại chấm vào chén nước chắm và thưởng thức. Vị chua chua cay cay của tôm hòa trong cái ngọt của thịt, cái chua của khế, chát chát giòn giòn của quả vả... tất cả trộn lẫn vào nhau đem lại cho người ăn cảm giác thích thú và vô cùng ngon miệng.
Kẹo mè sửng Huế
Huế quê hương của chiếc nón lá bài thơ làm ngơ ngẩn bao tâm hồn người ham mê cái đẹp về văn hóa, với tà áo tím của thôn nữ lất phất bay trong cơn gió chiều, khơi gợi nhiều cảm hứng trong thi ca nhạc họa và khắc vào lòng người một nỗi nhớ thân thương gần gũi. Quê hương của núi Ngự của dòng sông Hương xanh thắm. Có cầu Trường Tiền như chiếc trâm cài lên mái tóc của dòng sông, làm cho sông Hương điệu đà duyên dáng khó tả. Huế cũng là nơi có nhiều món ăn ngon trở thành đặc sản. Mè xững cũng xứng danh trong những ngôi vị đó đó.
Thưởng thức mè xững Huế cũng là thú vui tao nhã của bao người, một điều khác lạ quanh quẩn đâu đây trên miếng kẹo mè xững thơm ngon, một nghệ thuật ẩm thực cần phải kiên nhẫn của sự tinh tế trong lòng, không thể nôn nóng, không hề vội vã... Bạn sẽ cảm nhận hết những tinh hoa chứa đựng trong những miếng kẹo đầy ẩn ý này đó. Ngày mưa ngày nắng, bỗng một vài hôm không nhìn thấy kẹo mè xững, tự dưng thấy lòng thương thương nhớ nhớ. Rồi phải chờ phải đợi tới khi ai đó đi xa về... quà quê càng thắm đượm hơn thêm cũng từ chính sự lâng lâng níu kéo miên man khó tả của mè xững thơm lừng.
Mè xững ơi! Đôi khi và cũng lắm lúc ta nhớ... đến nỗi sững sờ ngơ ngẩn
Bạn có thể liện hệ website của chúng tôi để book vé đi Huế. Hoặc liên hệ trực tiếp với chúng tôi