LỄ HỘI BÁNH CHƯNG BÁNH DÀY
Thường niên được tổ chức vào các ngày 11, 12, 13 tháng 5 âm lịch tại thị xã du lịch Sầm Sơn- Thanh Hóa. Đây là lễ hội gắn với tục thờ tổ nghề dệt Súc và thờ thần Độc Cước (một chân) của cư dân vùng biển Sầm Sơn với một lòng cầu nguyện cho mùa màng tốt tươi, nhân khang, vật thịnh, mưa thuận gió hòa…
Lễ hội được xem là một trong những sự kiện văn hóa đáng chú ý, thu hút được đông đảo du khách về thưởng lãm dự hội. Diễn ra với nghi thức truyền thống gồm phần lễ và hội. Du khách sẽ được chứng kiến phần rước kiệu độc đáo và hoành tráng của hàng ngàn cư dân diễu quanh trên các đường phố chính rồi tề tựu tại khu vực đền Độc Cước. Tại đây diễn ra màn tế lễ trang nghiêm, đọc chúc văn tưởng nhớ công đức của các bậc tiền nhân, tiên tổ đã có công khai phá và xây dựng vùng đất Sầm Sơn huyền tích.
Sau phần tế lễ là phần hội tưng bừng, huyên náo. Cùng ngư dân làng biển thân thiện, du khách có thể tham gia vào những sinh hoạt văn hóa cộng đồng như đi cà kheo, kéo co. Tâm điểm thu hút người xem vẫn là cuộc thi làm bánh giữa 7 làng của thị xã Sầm Sơn. Du khách ấn tượng với màn trình diễn làm bánh, càng không thể quên những chiếc bánh chưng xanh thẫm, bánh dày trắng muốt do bàn tay tài hoa, điêu nghệ của ngư dân đất biển.
Dự hội du khách còn được cùng các đội rước kiệu bánh đoạt giải về tế lễ tại đền thờ vị thần tối linh Độc Cước Sơn Triều và háo hức hưởng lộc thơm cùng cư dân bản địa để hy vọng về những điều tốt lành cho bách gia trăm họ.
LỄ HỘI ĐỀN BÀ TRIỆU
Lễ hội được tổ chức từ ngày 19 đến hết ngày 24 tháng hai âm lịch, trong một không gian rộng từ Đền đến Lăng rồi về đình Làng. Tại lễ hội sẽ diễn ra các hoạt động như: tế lễ, rước kiệu, tế nữ quan, lễ Mộc dục, tế Phụng Nghinh... Bên cạnh đó, còn có các tiết mục văn nghệ dân gian như: trò “Ngư - Triệu giao quân”, hát chầu văn, thi đấu vật, leo dây, thổi cơm thi, đánh cờ tướng,...
HỘI ĐỀN HÀN
Nằm trên địa phận xã Hà Sơn, huyện Hà Trung, hội đền Hàn còn được dân gian gọi là hội Gai, bởi thời điểm hội diễn ra đúng vào mùa thu hoạch dứa trong vùng, và người Hà Sơn thường không quên cung tiến những trái ngọt đầu mùa lên các vị thần tối linh
Là một trong hai lễ hội tâm linh lớn vào bậc nhất của xứ Thanh thờ các vị nhân thần và thiên thần. Đền Hàn khai hội vào ngày mùng 1 và kéo dài hết tháng 6 âm lịch. Dù trong cái nắng hè như đổ lửa, nhưng dòng người từ muôn phương vẫn nườm nượp đổ về dự hội. Đền Hàn tựa lưng vào núi Hàn, mặt hướng ra sông, tại đây du khách thưởng lãm một khung cảnh thiên nhiên kỳ vĩ, thác ngầm, núi non, sông nước quần tụ; được bày tỏ tình cảm, lòng tri ân thành kính đối với Sùng quốc công Lê Thọ Vực - người đứng đầu hàng võ triều Lê sơ, có công bắt sống vua Chiêm bảo vệ giang sơn bờ cõi. Khi ông mất, nhân dân tôn là Đức Ông và lập đền thờ, vì thế đền còn có tên gọi đền Đức Ông.
Đi hội đền Hàn du khách cũng không thể bỏ qua một điểm dừng khá thú vị, ấy là đền cô Ba Thoải (Mẫu Thoải) nằm tại khu vực ngã ba Bông, nơi con sông Mã tách ròng trước khi về với biển cả bao la, cũng là giao điểm của “ngũ huyện kê”, một con gà gáy năm huyện cùng nghe. Vào ngày cuối cùng của lễ hội, tại đây du khách sẽ được chứng kiến lễ rước nước hoành tráng, thi vị mang màu sắc của tín ngưỡng thờ Mẫu có nguồn gốc bản địa thời cổ đại.
Hấp dẫn hơn cả vẫn là các màn diễn xướng chầu Mẫu. Không biết từ bao giờ du khách về dự hội đền Hàn, đã bị cuốn hút và say hồn với những làn điệu Chầu văn, những màn vũ đạo đặc sắc, những bộ trang phục ấn tượng của những nghệ nhân dân gian, đang thác mình vào các nhân vật trong thế giới tâm linh qua trí tưởng tượng rất phong phú và giàu sức sáng tạo. Để rồi câu ca “Tháng sáu hội Gai/ Tháng hai hội Mía” mãi là lời chào du khách, đến hẹn lại về dự hội Hàn Sơn, xem hát Chầu văn nơi miền di sản Xứ Thanh
HỘI LAM KINH
Hăm mốt, hăm hai tháng 8 âm lịch hằng năm, đất trời Xuân Lam và Thị trấn Lam Sơn huyện Thọ Xuân tưng bừng khai hội Lam Kinh - một trong những lễ hội truyền thống điển hình nhất xứ Thanh gắn liền tên tuổi, sự nghiệp của người anh hùng dân tộc áo vải, cờ đào- Lê Lợi. Về dự hội, du khách dâng hương kính bái Cao Hoàng Đế- Lê Thái Tổ, chiêm ngưỡng tòa điện uy nghi cổ kính và tinh thần bỗng thấy hào sảng khi thưởng thức trò diễn Xuân Phả độc đáo.
Lễ hội Lam Kinh ra đời ngay sau khi vua Lê Thái Tổ băng hà vào ngày 22/8 âm lịch năm Quý Sửu (1433) và theo một tiền lệ, cứ ba năm được tổ chức một lần. Từ năm 1995 đến nay, tại khu điện cổ Lam Kinh, nơi an nghỉ của Cao Hoàng đế Lê Thái Tổ và các vua, hoàng hậu triều Lê Sơ, Lễ hội Lam Kinh thường niên được tổ chức với quy mô hoành tráng, ngày càng thu hút đông đảo du khách thập phương về dự hội.
Đi hội Lam Kinh, du khách được hòa mình vào một khung cảnh thiên nhiên trong lành, khoáng đạt. Nơi có dòng sông Chu êm đềm, cánh rừng Lim đại ngàn, muôn loài chim quý tìm về làm tổ và cây đa thị ngàn năm tuổi vẫn sống với mạch nước Tây Hồ; dự lễ Tế vua theo nghi thức truyền thống tái hiện nhiều sự kiện trọng đại của thời Lê. Tiếng cồng chiêng và trống hội làm bừng tỏa một không gian núi rừng và ở đấy hào khí Lam Sơn - mạch nguồn văn hóa dân tộc cứ ngấm chảy vào tâm thức của mỗi người đi hội.
Trong các ngày diễn ra lễ hội còn có những trò chơi, trò diễn truyền thống của xứ Thanh tái hiện các sự kiện như Hội thề Lũng Nhai; Lê Lai cứu chúa; giải phóng thành Đông Quan; Vua Lê Thái Tổ đăng quang và không kém phần hấp dẫn ấy là trò diễn Xuân Phả, một trò diễn dân gian đặc sắc có từ thời Đinh mà người Thanh từng ví “ Ăn bánh với giò không bằng xem trò làng Láng” (làng Láng là làng Xuân Phả nơi sản sinh ra tích trò).
Xem trò Xuân Phả, du khách sảng khoái tâm hồn với tinh thần thượng võ, đua sức, đua tài. Ở nhóm trò chính du khách có cơ hội tìm hiểu mối quan hệ bang giao giữa nước ta và các nước láng giềng trong lịch sử qua các tích: Hòa Lan, Chiêm Thành, Tú Huần, Ai Lao, Ngô Quốc. Ấn tượng với các đạo cụ diễn trò như Lốt Voi, Hổ, Ngựa, Kỳ Lân, Gậy trúc… hay những bộ trang phục của ông Phổng, ông Chúa, của Mế nàng được người Xuân Phả công phu làm từ các chất liệu dân gian. Và hơn cả là màn biểu diễn nghệ thuật nhảy múa Siêu đao, Phất cờ, Chèo thuyền, Múa quạt của các nghệ nhân dân gian sẽ làm cho du khách càng không thể quên trò diễn Xuân Phả.
Tuy là điệu múa hát riêng của một làng, nhưng từ lâu, trò diễn Phả đã trở thành vốn di sản lừng danh của người xứ Thanh. Từng được biểu diễn tại Kinh thành Huế thời vua Bảo Đại, tiếng vang tận ra nước ngoài, và hiện nay trò Xuân Phả là sản phẩm du lịch độc đáo làm thi vị hơn chuyến hành hương đi hội Lam Kinh của du khách trên đất quê Thanh.
HỘI PỒN POONG
Tháng 3 âm lịch, mùa hoa bông trăng nở báo hiệu mùa lễ hội Pồn Pôông trở về trên các bản vùng cao huyện Ngọc Lặc, Lang Chánh, Bá Thước.... Hoa bông trăng tượng trưng cho tình yêu lứa đôi, vì thế đây còn là lễ hội giao duyên gắn với nhiều câu chuyện tình lãng mạn
Lễ hội này ra đời từ điều kiện sinh hoạt và cư trú của người Mường. Xưa kia người trong bản bị ốm đau, bệnh tật thì nhất nhất trông cậy vào những người hái thuốc cỏ, nhờ thuốc cỏ nhiều người đã thoát bệnh hiểm nghèo, vì thế họ tôn sùng người hái thuốc là Ậu máy và tự nguyện làm con mày, con nuôi. Hằng năm Mường rủ nhau góp lễ, góp hoa, góp cồng chiêng… nhằm tạ ơn Vua trời đã dạy cho con người biết lao động và giúp Lang y chữa bệnh cho dân làng.
Dự lễ hội Pồn Pôông du khách được chứng kiến phần tế lễ sùng kính và hấp dẫn qua tài diễn xuất của Ậu máy với vai trò là chủ tế, thể hiện qua màn nhập đồng, diễn xướng văn vần, trò chơi…hoà trong âm thanh rộn rã của tiếng Cồng, Thào lài, Trống cái…
Lễ hội Pồn Pôông đặc biệt hấp dẫn người xem ở sự khéo léo của người Mường khi làm ra cây bông đủ màu sắc với các chùm hoa gỗ, nông cụ sản xuất, bày muông thú…tượng trưng cho vũ trụ bao la; ở mâm cỗ mang đậm hương vị núi rừng, nhâm nhi chóe rượi cần, say với điệu múa xường của các chàng trai cô gái vùng cao và thật may mắn cho du khách nào được Ậu máy tặng cho một cành hoa bông trăng trong lễ hội Pồn Pôông trên đất xứ Thanh hữu tình.
HỘI PHỦ NA
Phủ Na hay còn gọi là Na Sơn Động Phủ, nằm trên địa bàn xã Xuân Du, huyện Như Thanh, là nơi có cảnh sắc tươi đẹp với gió núi, mây ngàn, suối reo, thác đổ, rừng đại ngàn âm u chứa đựng biết bao huyền tích lung linh kỳ ảo...
Phủ Na hay còn gọi là Na Sơn Động Phủ, nằm trên địa bàn xã Xuân Du, huyện Như Thanh, là nơi có cảnh sắc tươi đẹp với gió núi, mây ngàn, suối reo, thác đổ, rừng đại ngàn âm u chứa đựng biết bao huyền tích lung linh kỳ ảo. Không gian Phủ Na với rất nhiều đền miếu phối hợp thờ nhiên thần và nhân thần, nhưng nổi bật bao trùm lên tất cả là thờ mẫu: mẫu Thượng Ngàn- Bà Triệu- công chúa Liễu Hạnh
Hằng năm cứ vào mùa Xuân bắt đầu từ ngày mùng 1 đến ngày 16 tháng 2 âm lịch và mùng 1 đến 16 tháng tám (âm lịch) đông đảo nhân dân trong vùng và du khách thập phương ở khắp nơi lại trở về vừa để thắp hương tưởng nhớ những người có công, đồng thời mong muốn cầu may cầu mát, mùa màng tốt tươi, nhân khang vật thịnh, gia đình khoẻ mạnh. Trong lễ hội, các nghi thức cúng tế mang đặc điểm tín ngưỡng thờ Mẫu được thể hiện đậm nét. Bên cạnh hoạt động tế lễ, các hoạt động văn hoá văn nghệ, trò chơi trò diễn dân gian cũng được địa phương tổ chức góp phần làm sinh động cho lễ hội. Lễ hội Phủ Na đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân xứ Thanh mỗi độ Tết đến, Xuân về.
LỆ HỘI CỬA ĐẶT
Lễ hội diễn ra tại đền Cửa Đặt, thuộc xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân. Đây là lễ hội truyền thống, diễn ra vào dịp đầu Xuân, thường bắt đầu từ mùng 5 tháng giêng đến đầu tháng hai âm lịch...
Lễ hội diễn ra tại đền Cửa Đặt, thuộc xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân. Đây là lễ hội truyền thống, diễn ra vào dịp đầu Xuân, thường bắt đầu từ mùng 5 tháng giêng đến đầu tháng hai âm lịch.
Lễ hội Cửa Đặt là lễ hội của người dân huyện Thường Xuân nói riêng và nhân dân Thanh Hoá nói chung tổ chức để tưởng nhớ tới Cầm Bá Thước - người đã giương cao ngọn cờ khởi nghĩa trong phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp suốt 10 năm liền tại quê hương mình và Chúa Thượng Ngàn- Chúa của rừng xanh.
Đến với lễ hội Cửa Đặt du khách sẽ được tìm hiểu về tế lễ trong tín ngưỡng thờ thánh của người Thái xã Vạn Xuân, huyện Thường Xuân, được cùng tham gia các sinh hoạt văn hoá khác như lễ rước quan Cầm Bá Thước, các trò chơi trò diễn dân gian như múa sạp, tung còn, hát giao duyên, chơi đu, đánh khẳng...
